Czym różnią się płytki frezarskie od tokarskich?
Podstawową różnicą jest sposób pracy narzędzia. Podczas frezowania obraca się frez wyposażony w jedno lub kilka ostrzy, a kontakt płytki z obrabianym materiałem ma charakter przerywany. Ostrze jest więc cyklicznie obciążane, nagrzewane i chłodzone. Płytki frezarskie powinny wykazywać odpowiednią odporność na wykruszenia oraz zmienne obciążenia mechaniczne.
W toczeniu obraca się detal, natomiast nóż z zamocowaną płytką wykonuje ruch posuwowy. Płytki tokarskie pracują zwykle w bardziej ciągłym kontakcie z materiałem. Muszą dobrze znosić temperaturę powstającą w strefie skrawania, zachowywać stabilną krawędź i umożliwiać skuteczne odprowadzanie wiórów.
Jak dobrać płytki frezarskie do rodzaju operacji?
Innej geometrii wymaga frezowanie czołowe dużych powierzchni, innej wykonywanie naroży, rowków czy obróbka kształtowa. Przy wyborze trzeba uwzględnić średnicę frezu, głębokość skrawania, szerokość zaangażowania ostrza oraz sztywność całego układu.
Duże znaczenie ma również materiał detalu. Obróbka stali, stali nierdzewnej, żeliwa, aluminium czy stopów żaroodpornych wymaga zastosowania płytek o odmiennych właściwościach. W praktyce wykorzystuje się między innymi wymienne płytki węglikowe o różnych kształtach i gatunkach, dobierane do konkretnych warunków pracy.
Co decyduje o wyborze płytki tokarskiej?
Kształt płytki wpływa na jej wytrzymałość, dostęp do obrabianego miejsca oraz możliwość wykonywania określonych profili. Płytki rombowe sprawdzają się podczas obróbki konturów, trójkątne zapewniają kilka użytecznych krawędzi, a kwadratowe mogą dobrze przenosić większe obciążenia.
Należy zwrócić uwagę także na promień naroża i łamacz wióra. Mniejszy promień ułatwia obróbkę wykańczającą oraz ogranicza siły skrawania, natomiast większy wzmacnia naroże i pozwala stosować wyższe posuwy. Geometria łamacza powinna odpowiadać zakresowi posuwu, głębokości skrawania i obrabianemu materiałowi. Wśród dostępnych narzędzi znajdują się płytki przeznaczone m.in. do toczenia wykańczającego, półwykańczającego, rowkowania i przecinania.
Dlaczego nie warto dobierać płytek wyłącznie według ceny?
Najtańsza płytka nie zawsze oznacza najniższy koszt wykonania detalu. Jeżeli ostrze szybko się zużywa, powoduje drgania albo wymaga częstego korygowania parametrów, rośnie liczba przestojów i odrzutów. Zbyt twardy gatunek może być podatny na wykruszenia, a zbyt ciągliwy nie zapewni oczekiwanej odporności na ścieranie.
Dobór powinien obejmować cały proces: materiał detalu, rodzaj operacji, stabilność mocowania, możliwości obrabiarki, chłodzenie oraz oczekiwaną jakość powierzchni. Próby technologiczne i obserwacja zużycia ostrza pozwalają następnie skorygować prędkość skrawania, posuw i głębokość obróbki. Dzięki temu płytki frezarskie i płytki tokarskie mogą pracować wydajnie, przewidywalnie i bez niepotrzebnego obciążania narzędzia.